U bent hier

Uitzonderlijke Spaanse bruikleen te Brugge

 

Het Groeningemuseum bouwt al ruim een eeuw voort op de herontdekking van de Vlaamse primitieven. De eerste tentoonstelling uit 1902 vestigde de bizarre naam Vlaamse primitieven en vormde een keerpunt in de kunstgeschiedenis. Regelmatig voegt het museum een werk toe aan de collectie, zoals de zijpanelen van het St-Nicolaasretabel van de Meester van de Legende van de Heilige Lucia in 2008. Museumdirecteur Till-Holger Borchert kreeg na maandenlange onderhandelingen met een Spaanse verzamelaar een topwerk in bruikleen voor drie jaar. Ook dit keer is het een werk van de Meester van de Legende van de Heilige Lucia: een Bewening van Christus.

 

Het RKD identificeert op basis van een publicatie van A. Janssens de vijftiende-eeuwse schilder Fransois vanden Pitte als de Meester van de Legende van de Heilige Lucia. Fransois vanden Pitte werd tussen 1453 en 1456 ingeschreven als meester bij het Brugse ambacht van de beeldenmakers en zadelaars. Veel werken zijn van deze Vlaamse primitief niet gekend. Wel bestaan enkel erg gelijkende panelen van anonieme volgelingen van Hans Memling zoals een bewening van Christus door de Meester van de Heilige Ildefonsus.

 

De monumentale triptiek, die sinds de achttiende eeuw in een kapel van de Dominicanenkerk in het Spaanse Lekeitio hing, blijkt met zijn kleurenpracht kenmerkend voor de werken van de Brugse tijdsgenoot van Hans Memling. Een vergelijkbare triptiek van de Meester van de legende van de Heilige Lucia bevindt zich sedert 1935 in het Minneapolis Art Institute en werd onlangs gerestaureerd.

 

 

Triptiek met de Bewening van Christus, Meester van de Lucialegende, François van de Pitte? (Brugge 1430/1440 – Brugge 1506/1509),±1480/1485.

 

 

Het middenpaneel toont de Bewening van Christus met op de achtergrond een fictief landschap van Jeruzalem, net als bij de twee hoger vermelde beweningen. De schenker knielt zoals gebruikelijk op het linkerluik voor zijn patroonheilige: de H. Domenicus. Op het rechterluik is een prachtig uitgedoste vrouw afgebeeld in gezelschap van de heilige Franciscus.

 

Linkerluik, H. Antonius van Padova

Rechterluik, Bernard van Siena, Franciskaan

 

De heilige Antonius van Padova links en rechts de Franciscaan Bernard van Siena sieren de achterkant van de triptiek. De opdrachtgevers blijven voorlopig onbekend. Het rode kleed van de vrouwelijke schenker illustreert haar rijkdom en de witte hermelijn suggereert hoge adellijke afkomst.

 

De verwijzing naar de Franciscaan kan wijzen op de bestelling door een buitenlandse natie van handelaren voor de Minderbroederskerk in Brugge, maar Fransois Vanden Pitte werkte mogelijk in Spanje. Dat de triptiek in Brugge te zien is, is een fraai stukje kunstdiplomatie. Na de veiling in Bilbao enkele jaren geleden kocht een Spaanse privéverzamelaar de triptiek. De Spaanse overheid beschermde de panelen meteen als topstuk zodat export verboden werd. De bruikleen is dus een uitzonderlijke opportuniteit om de triptiek te bekijken.